تفاوت قهوه عربیکا و روبوستا چیست؟

محال است علاقه‌مند به قهوه باشید و با انواع این گیاه عجیب و بی‌نظیر آشنا نباشید. گیاه قهوه از چهار گونه‌ی اصلی عربیکا، ربوستا، لیبریکا و اکسلسا برخوردار است. اما در میان این گونه‌ها، دو گونه‌ی عربیکا و ربوستا شناخته شده‌تر و البته پرکاربردتر هستند. می‌توان گفت دو گونه‌‌ی ذکرشده بیش از ۹۵ درصد قهوه‌ی تولیدی در جهان را تشکیل می‌دهند. اما آیا تا به حال با این پرسش که تفاوت قهوه‌ی عربیکا و ربوستا اساسا در چیست، روبرو شده‌اید؟ اگر جواب شما مثبت است و علاقه‌مند به آشنایی با تفاوت‌های این دو گونه‌ی جذاب قهوه هستید، با ادمه‌ی این مقاله از وبسایت قهوه تلنت همراه باشید.

قبل از اینکه به تفاوت قهوه عربیکا و روبوستا بپردازیم، بهتر است به طور مختصر این دو گونه از انواع قهوه را معرفی نماییم. اما لازم است عنوان کنیم که این مقاله بر اساس تازه‌ترین اطلاعات و منابع معتبر صنعت قهوه تدوین و بازبینی شده است.

زمانی که صحبت از تولید دانه‌های قهوه‌ی عربیکا به میان می‌آید و می‌خواهیم بدانیم که قهوه عربیکا چیست، ابتدا باید در مورد خود گیاه قهوه عربیکا اطلاعات کسب کنیم. قهوه عربیکا (Arabica coffee) از گونه‌ای از گیاهان گلدار و از خانواده Rubiaceae به‌دست می‌آید. دقت ویژه‌ای لازم است تا درختان حساس عربیکا به اندازه‌ی کافی رشد کنند. عربیکا برای رشد بهینه به محیطی با دمایی بین ۱۵ تا ۲۴ درجه‌ی سانتی‌گراد نیاز دارد. عربیکا اساسا در ارتفاعات بالا قابل کشت و رشد است. این گونه به داشتن طعمی غنی، اسیدیته و رایحه‌های بیشتر و کافئین کمتر مشهور است.

از سوی دیگر در پاسخ به سوال قهوه ربوستا چیست باید عنوان کنیم که، قهوه ربوستا (Robusta) گونه‌ای از قهوه است که خاستگاه آن صحرای مرکزی و غربی آفریقا است. ربوستا گونه‌ای از گیاهان گلدار از خانواده‌ی Rubiaceae به شمار می‌آید. ربوستا در ارتفاعات کمتر از عربیکا، بین ۳۰۰ تا ۸۰۰ متر از سطح دریا ،  کشت  می‌شود و مقاومتی بالا در برابر بیماری‌ها از خود نشان می‌دهد. قهوه‌ی ربوستا از   بادی سنگین‌تر، طعمی قوی‌تر، شدت رایحه کمتر و   کافئین بالاتری نسبت به قهوه عربیکا برخوردار است. از دانه‌های قهوه‌ی ربوستا معمولا در تولید قهوه‌های فوری نیز استفاده می‌شود.

تفاوت قهوه عربیکا و ربوستا

قهوه یکی از محبوب‌ترین نوشیدنی‌های جهان است و دو گونه اصلی دانه‌های قهوه که بیشتر مورد استفاده قرار می‌گیرند، عربیکا و ربوستا هستند. در ادامه به بررسی تفاوت‌های اصلی این دو نوع قهوه می‌پردازیم:

تفاوت دانه قهوه عربیکا و ربوستا

اگرچه عربیکا و ربوستا هر دو از یک خانواده هستند، اما با یکدیگر تفاوت‌هایی دارند. مهم‌ترین  فرق دانه عربیکا و روبوستا را می‌توان تفاوت‌های ظاهری آنها دانست. گیاه عربیکا بین ۲.۵ تا ۴.۵ متر ارتفاع داشته و دانه‌های عربیکا عموما بیضی شکل هستند. این در حالی است که گیاه ربوستا معمولا تا ۶ متر رشد می‌کند و   بیشتر ظاهری دایره‌ای دارند.

تفاوت طعم عربیکا و ربوستا

یکی دیگر از تفاوت‌های برجسته‌ی قهوه‌ی عربیکا و ربوستا ویژگی های طعمی آنها است( البته به یاد داشته باشید، حتی دانه‌های قهوه از یک گونه‌ی همسان نیز از تفاوت‌هایی برخوردار هستند). شرایط رشد، روش‌های فرآوری و … موجب مشخصات طعمی متفاوت در فنجان قهوه می‌شوند. با وجود کافئین کمتر در دانه‌های عربیکا نسبت به ربوستا، این گونه اغلب از نظر طعم نسبت به ربوستا محبوب تر است. عربیکا طعمی ملایم‌تر، شیرین‌تر و البته پیچیده‌تری دارد. بسیاری از زیرگونه‌های عربیکا مانند تایپیکا و بوربن به دلیل طعم متعادل و رایحه‌ای خوشایند مورد استقبال قهوه‌دوستان قرار گرفته‌اند. عربیکا طعم یاد های میوه ای،گلی، شکلاتی و بادی روان دارد و از اسیدیته‌ی بالاتری نیز برخوردار است که البته میزان و شدت این ویژگی‌ها دوباره به عوامل زیادی وابسته است.

در طرف دیگر، ربوستا با اسیدیته‌ی کمتر، طعم‌یادهایی آجیلی و شکلات تلخ دارد که معمولا تلخ‌تر از عربیکا است. کافئین بیشتر در ربوستا به همراه اسید کلروژنیک (Chlorogenic acid) (آنتی اکسیدان‌های طبیعی) نقش کلیدی در گیاه قهوه دارند. قهوه روبوستا به این علت که در ارتفاعات پایین رشد میکند بیشتر در معرض آفات قرار میگیرد و برای اینکه از خود در برابر آفات دفاع کند از خود ماده ای به اسم کافئین را ترشح میکند. ربوستا نیز از سطح بالایی از اسید کلروژنیک برخوردار بوده و همین موضوع موجب ایجاد برخی از طعم‌های ناخواسته در هر فنجان قهوه و در نتیجه عدم محبوبیت محصول نهایی خواهد شد.

تفاوت میزان کافئین عربیکا و ربوستا

بر اساس اطلاعات World Coffee Research، میزان کافئین روبوستا تقریباً دو برابر عربیکا است. دانه‌های عربیکا حاوی کافئین کمتری هستند و میزان کافئین آن‌ها حدود ۱ تا ۱.۵ درصد است. این مسئله باعث شده که طعم این نوع قهوه ملایم‌تر و کمتر تلخ باشد. در مقابل، ربوستا دارای میزان بیشتری کافئین است که معمولا بین ۲ تا ۲.۷ درصد متغیر است. این میزان کافئین بالا باعث تلخ‌تر شدن قهوه ربوستا و همچنین قدرت مقاومت بیشتر این دانه قهوه در برابر آفات شده است. برای اینکه بیشتر با کافئین قهوه و خواص کافئین قهوه آشنا شوید، پیشنهاد می‌کنیم به مقاله آن در مجله مراجعه و آن را مطالعه کنید.

تفاوت خاستگاه و جغرافیا عربیکا و ربوستا

خاستگاه اصلی قهوه عربیکا کوه‌های اتیوپی است و معمولا این گیاه در ارتفاعات بالا رشد می‌کند. مناطق عمده تولید عربیکا شامل کشورهای آمریکای لاتین، آفریقا و بخش‌هایی از آسیا می‌شوند. امروزه قهوه عربیکا عمدتا در برزیل و آمریکای مرکزی، اندونزی و برخی مناطق جنوب شرقی هند کشت می‌شود و معمولا مناطق استوایی برای کشت و برداشت این گیاه، مناطق ایده‌آلی هستند.

قهوه ربوستا بیشتر در مناطق کم‌ارتفاع و گرمسیری رشد می‌کند. این گونه به خصوص در آفریقا و جنوب شرقی آسیا به ویژه ویتنام، به میزان زیادی کشت و برداشت می‌شود. اگرچه امروزه تولید ربوستا به کشورهای دیگر، مانند هند و برزیل نیز نسبت داده می‌شود.

تفاوت قیمت عربیکا و ربوستا

همان‌طور که پیش‌تر گفته شد، گیاه عربیکا گیاهی حساسی است و برای رشد بهینه به شرایط ویژه‌ای نیاز دارد. اقلیم آب و هوایی، خاک، سایه، ارتفاع و موارد بسیار دیگر، همگی در رشد عربیکا نقش مهمی ایفا می‌کنند. اما همه چیز به مرحله‌ی کشت و رشد خلاصه نمی‌شود. گیلاس‌های قهوه‌ی حاصل آمده از گیاه عربیکا معمولا با دقت زیادی برداشت و حتی گاها دستچین می‌شوند. اما با این حال، این نوع قهوه بیش از ۶۰ درصد از بازار جهانی قهوه را تشکیل می‌دهد.

تمامی موارد ذکرشده باعث افزایش قیمت قهوه‌ی عربیکا در مقابل گونه‌ی ربوستا می‌شود. بنابراین می‌توان نتیجه گرفت اکثر زیرگونه‌های عربیکا نسبت به زیرگونه‌های ربوستا از کیفیت و قیمت بالاتری برخوردار هستند.

برای مشاهده قیمت و خرید قهوه 100درصد عربیکا کلیک کنید

تفاوت کاربرد قهوه عربیکا و ربوستا

با توجه به طعم ملایم و شیرینی که عربیکا دارد، این نوع قهوه بیشتر برای تهیه‌ی قهوه‌های دمی و اسپرسوهای خالص استفاده می‌شود. در طرف مقابل، ربوستا به دلیل تلخی و مزه‌‌ی قوی‌تر، بیشتر در نوشیدنی‌های تهیه‌شده با اسپرسو و همچنین قهوه‌های فوری کاربرد دارد. همچنین، کافئین بالاتر ربوستا به آن کمک می‌کند که کرمای (crema) بیشتری روی اسپرسو ایجاد شود.

به طور خلاصه تفاوت قهوه عربیکا و روبوستا به قرار زیر است:

• دانه‌ی عربیکا عموما بیضی شکل، ولی دانه‌ی ربوستا عموما گرد است.
• قهوه‌‌ی عربیکا از طعم‌های گُلی، میوه‌ای و شکلاتی برخوردار است، در صورتی که ربوستا غالبا طعم‌های آجیلی و شکلات تلخ را یادآور می‌شود.
• ارتفاع مناسب کشت و رشد عربیکا نسبت به ربوستا بیشتر است.
• ربوستا از سطح اسیدیته‌ی پایین‌تری نسبت به عربیکا بهره‌مند است.
• کافئین ربوستا در مقایسه با عربیکا بیشتر است.
• به دلیل کیفیت بالاتر و هزینه نگهداری بیشتر قهوه‌ی عربیکا نسبت به ربوستا از قیمت بیشتری برخوردار است.

به طور کلی، انتخاب بین عربیکا و ربوستا بستگی به سلیقه فردی و نوع قهوه‌ای دارد که به دنبال آن هستید. اگر طعمی روان و پیچیده‌تری می‌خواهید، عربیکا گزینه بهتری است. اما اگر به دنبال یک قهوه قوی‌تر با تلخی بیشتر و کافئین بالاتر هستید، ربوستا می‌تواند انتخاب مناسبی باشد.

برای اسپرسو، عربیکا بهتر است یا روبوستا؟

پاسخ این سؤال به سلیقه شما و نوع اسپرسویی که انتظار دارید بستگی دارد. اگر به دنبال اسپرسویی با عطر و طعم پیچیده، اسیدیته متعادل و نت‌های میوه‌ای یا شکلاتی هستید، قهوه عربیکا انتخاب مناسب‌تری خواهد بود. بسیاری از قهوه‌های تخصصی که در کافه‌های حرفه‌ای سرو می‌شوند، از دانه‌های ۱۰۰ درصد عربیکا تهیه می‌شوند تا ویژگی‌های طعمی هر خاستگاه به‌خوبی در فنجان نمایان شود.

در مقابل، اگر اسپرسویی با بادی قوی، تلخی بیشتر، کرمای ضخیم‌تر و کافئین بالاتر را ترجیح می‌دهید، روبوستا یا ترکیبی از عربیکا و روبوستا می‌تواند گزینه بهتری باشد. به همین دلیل بسیاری از رستری‌ها برای ایجاد تعادل میان عطر، طعم، کرما و قدرت نوشیدنی، از ترکیب این دو گونه استفاده می‌کنند. برای مثال، ترکیب ۸۰ درصد عربیکا و ۲۰ درصد روبوستا یکی از رایج‌ترین فرمول‌ها برای تهیه اسپرسویی متعادل و خوش‌طعم است.

برای قهوه دمی، عربیکا بهتر است یا روبوستا؟

در بیشتر روش‌های دم‌آوری مانند V60، کمکس، کالیتا و سایفون، دانه‌های عربیکا انتخاب محبوب‌تری هستند. این روش‌ها به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که جزئیات طعمی، رایحه و اسیدیته قهوه را بهتر نمایش دهند و عربیکا نیز به دلیل تنوع طعمی بالا، نتیجه‌ای شفاف‌تر و خوش‌عطرتر در فنجان ایجاد می‌کند.

البته این موضوع به معنای نامناسب بودن روبوستا برای قهوه دمی نیست. برخی افراد طعم قوی‌تر، تلخی بیشتر و بادی سنگین‌تر را می‌پسندند و به همین دلیل از ترکیب عربیکا و روبوستا یا حتی روبوستای باکیفیت برای دم‌آوری استفاده می‌کنند. اگر تازه وارد دنیای قهوه شده‌اید، شروع با یک قهوه ۱۰۰ درصد عربیکا یا یک ترکیب سبک مانند ۸۰ درصد عربیکا و ۲۰ درصد روبوستا می‌تواند تجربه‌ای متعادل و دلپذیر برای شما رقم بزند.

حال  اگر تازه‌کار هستید و نمی‌دانید چه نوع قهوه‌ای دوست دارید، پیشنهاد می‌شود که ابتدا از قهوه‌های ترکیبی استفاده کنید که شامل هر دو نوع عربیکا و ربوستا هستند. این ترکیب‌ها معمولا ویژگی‌های هر دو گونه قهوه را دارند. پس از مدتی، با توجه به تجربه و سلیقه شخصی خود، می‌توانید تصمیم بگیرید که کدام نوع قهوه را بیشتر ترجیح می‌دهید.

ترکیب عربیکا و ربوستا چه ویژگی‌هایی دارد؟

با توجه به تفاوت عربیکا و روبوستا، امروزه از ترکیب قهوه عربیکا و ربوستا در تولید بسیاری از محصولات تولیدشده با قهوه استفاده می‌کنند و خب این نوع قهوه به دلایل مختلفی می‌تواند گزینه‌ای ایده‌آل برای بسیاری از افراد باشد. ترکیب این دو گونه قهوه می‌تواند بهترین ویژگی‌های هر دو نوع قهوه را در اختیار مصرف‌کننده قرار دهد. اما این پایان ماجرا نیست و دیگر مزایای ترکیب کردن این دو نوع قهوه را در ادامه بیان خواهیم کرد:

۱. تعادل در طعم و عطر

طعم ملایم، شیرین و اسیدیته بالا در عربیکا باعث شده که این نوع قهوه، گزینه‌ی خوبی برای قهوه‌های ترکیبی شود.از طرف مقابل طعم قوی‌تر و تلخ‌تر ربوستا باعث شده که این قهوه به قهوه‌های ترکیبی طعم بیشتری اضافه کند. همچنین ربوستا به دلیل کافئین بالاتر و طعم تلخ‌تر معمولا برای ایجاد تعادل در ترکیب با عربیکا استفاده می‌شود.

۲. افزایش میزان فوم قهوه در اسپرسو

با توجه به میزان کافئین بیشتر ربوستا و روغن‌های طبیعی خاص در این نوع قهوه، معمولا فوم یا کرمای قهوه‌های ترکیبیِ تهیه شده با این نوع قهوه بهتر و غلیظ‌تر خواهد شد. این ویژگی در تهیه اسپرسو بسیار اهمیت داد و به بهتر شدن طعم و ظاهر آن کمک می‌کند.

۳. بهبود تعادل کافئین

ترکیب عربیکا و ربوستا می‌تواند تعادلی در میزان کافئین ایجاد کند. به این صورت که عربیکا کافئین کمتر و طعم ملایم‌تری دارد، در حالی که ربوستا کافئین بالاتری دارد و تلخی بیشتری به قهوه می‌بخشد. ترکیب عربیکا و ربوستا به تولید قهوه‌هایی کمک می‌کند که نه خیلی تلخ و قوی هستند و نه خیلی ملایم.

برای مشاهده قیمت و خرید قهوه 100درصد ربوستا کلیک کنید

۴. هزینه اقتصادی

چون ربوستا معمولا ارزان‌تر است، ترکیب آن با عربیکا می‌تواند هزینه تولید قهوه را کاهش دهد، در حالی که بخشی از طعم و عطر ملایم عربیکا در قهوه ترکیبی حفظ شود.

۵. نسبت‌های ترکیب

نسبت ترکیب عربیکا و ربوستا بسته به نوع محصول و سلیقه تولیدکننده متفاوت است. معمولاً نسبت‌های رایج به این شکل هستند:

• ۵۰٪ عربیکا – ۵۰٪ ربوستا: این ترکیب به افرادی که به دنبال قهوه‌ای با طعم قوی‌تر و تلخی بیشتر هستند، توصیه می‌شود.
• ۸۰٪ عربیکا – ۲۰٪ ربوستا: این ترکیب معمولا برای کسانی که طعم ملایم‌تری را ترجیح می‌دهند اما همچنان به دنبال افزایش میزان کافئین قهوه هستند، توصیه می‌شود.
• ۸۰٪ ربوستا – ۲۰٪ عربیکا: این ترکیب معمولا برای کسانی که به دنبال طعم یادهای کمی شیرین و اسیدیته هستند، توصیه می‌شود. این ترکیب در کنار میزان کافئین نسبتا بالا، دارای طعم یاد شکلاتی است.

ترکیب عربیکا و ربوستا می‌تواند گزینه‌ای مناسب برای دستیابی به طعم، عطر و میزان کافئین دلخواه باشد. این ترکیب‌ها اغلب برای تهیه انواع اسپرسوی باکیفیت بسیار مناسب هستند و با امتحان کردن هر کدام از این نسبت‌ها و ترکیب‌ها، می‌توانید ترکیب ایده‌آل خود را پیدا کنید.

سوالات متداول

۱. عربیکا بهتر است یا روبوستا؟

هیچ پاسخ قطعی برای این سؤال وجود ندارد، زیرا انتخاب بهترین قهوه به سلیقه و انتظار شما از نوشیدنی بستگی دارد. اگر به دنبال عطری بیشتر، طعمی پیچیده و اسیدیته متعادل هستید، عربیکا انتخاب مناسب‌تری است. اما اگر قهوه‌ای پرقدرت، تلخ‌تر و با کافئین بالاتر می‌خواهید، روبوستا گزینه بهتری خواهد بود.

۲. تفاوت اصلی قهوه عربیکا و روبوستا چیست؟

مهم‌ترین تفاوت این دو گونه در میزان کافئین، طعم، اسیدیته، مقاومت گیاه و شرایط کشت است. عربیکا معمولاً طعمی ملایم‌تر و عطری بیشتر دارد، در حالی که روبوستا به دلیل کافئین بالاتر، طعمی قوی‌تر و تلخ‌تر ارائه می‌دهد.

۳. کدام قهوه کافئین بیشتری دارد؛ عربیکا یا روبوستا؟

روبوستا تقریباً دو برابر عربیکا کافئین دارد. میزان کافئین دانه‌های روبوستا معمولاً بین ۲ تا ۲.۷ درصد است، در حالی که این مقدار در عربیکا حدود ۱ تا ۱.۵ درصد است.

۴. چرا قیمت قهوه عربیکا از روبوستا بیشتر است؟

درختان عربیکا حساس‌تر هستند و در ارتفاعات بالا و شرایط آب‌وهوایی خاص رشد می‌کنند. همچنین برداشت و فرآوری آن‌ها معمولاً هزینه بیشتری دارد. به همین دلیل، قیمت عربیکا در اغلب موارد از روبوستا بالاتر است.

۵. آیا قهوه فوری از روبوستا تهیه می‌شود؟

بخش زیادی از قهوه‌های فوری موجود در بازار از روبوستا یا ترکیبی از روبوستا و عربیکا تولید می‌شوند. دلیل این موضوع، قیمت مناسب‌تر، کافئین بالاتر و طعم قوی‌تر روبوستا است. البته برخی برندهای باکیفیت از عربیکا یا ترکیبی از هر دو گونه نیز استفاده می‌کنند.

۶. بهترین ترکیب عربیکا و روبوستا چیست؟

بهترین ترکیب به سلیقه شما بستگی دارد، اما نسبت ۸۰ درصد عربیکا و ۲۰ درصد روبوستا یکی از محبوب‌ترین ترکیب‌هاست. این ترکیب تعادل خوبی بین عطر، طعم، کرما و میزان کافئین ایجاد می‌کند.

۷. از روی ظاهر دانه قهوه چگونه عربیکا و روبوستا را تشخیص دهیم؟

دانه‌های عربیکا معمولاً کشیده‌تر و بیضی‌شکل هستند و شیار وسط آن‌ها حالت خمیده دارد. در مقابل، دانه‌های روبوستا گردتر، کوچک‌تر و دارای شیار نسبتاً صاف هستند. البته تشخیص دقیق تنها بر اساس ظاهر همیشه امکان‌پذیر نیست.

منابع:

• International Coffee Organization (ICO)
• Specialty Coffee Association (SCA)
• Coffee Quality Institute (CQI)