آیا قهوه باعث کمآبی بدن میشود؟
انواع قهوه برای بسیاری از مردم جهان به بخشی از زندگی روزمره تبدیل شده است؛ طوری که حدود سهچهارم آنها هر روز دستکم یک فنجان قهوه مینوشند. اما با این حال، این نگرانی وجود دارد که قهوه ممکن است باعث کمآبی بدن شود و باید مصرف آن را بهخصوص در ابتدای صبح، محدود کرد. برخی حتی توصیه میکنند قبل از نوشیدن قهوه، یک لیوان آب بنوشید. مسلما برای کسانی که به قهوه صبحگاهی عادت دارند، کنار گذاشتن این نوشیدنی محبوب میتواند سخت و یا حتی نشدنی باشد. اما آیا واقعاً چنین کاری لازم است؟ آیا قهوه باعث کمآبی میشود؟ واقعیت چیست؟
شواهد علمی نشان میدهند که خرید قهوه دمی یا تخصصی و مصرف متعادل قهوه بهاحتمال زیاد باعث کمآبی نمیشود. دلیل شکلگیری این تصور احتمالاً به اثرات ملایم ادرارآور قهوه برمیگردد، یا شاید هم به خشکی دهانی که بعضی از افراد بعد از نوشیدن آن احساس میکنند.
کافئین، خاصیت ادرارآور و احتمال کمآبی بدن
قهوه حاوی کافئین است؛ ترکیبی طبیعی که باعث افزایش هوشیاری، تمرکز ذهن و حتی بهبود عملکرد بدنی میشود. کافئین در عین حال میتواند تا حدی خاصیت ادرارآور داشته باشد، یعنی باعث شود بدن مقدار بیشتری ادرار تولید کند.
وقتی بعد از نوشیدن قهوه احساس میکنید بیشتر به دستشویی میروید، طبیعی است فکر کنید این موضوع میتواند باعث کمآبی بدن شود. اما تحقیقات نشان میدهند چنین فرضی درست نیست. مقدار مایعی که از طریق قهوه وارد بدن میشود، از آبی که به واسطه ادرار دفع میشود بیشتر است.
مطالعات نشان دادهاند که برای کسانی که بهطور منظم قهوه مینوشند، قهوه میتواند همانقدر در تأمین آب بدن مؤثر باشد که آب آشامیدنی. بدن طی یکی دو روز نسبت به تأثیرات کافئین، از جمله خاصیت ادرارآوری آن، سازگار میشود. به همین دلیل و بر خلاف کسانی که فقط گاهی قهوه مینوشند، افرادی که به نوشیدن قهوه عادت دارند معمولاً دچار افزایش دفع ادرار نمیشوند.
البته این به آن معنا نیست که هر زمان تشنه بودید، بهترین گزینه نوشیدنی کافئیندار است. در مصرف کافئین، تعادل باید رعایت شود.
مصرف بیش از چهار فنجان قهوه در روز یا بیشتر از ۴۰۰ میلیگرم کافئین، میتواند چه در افراد عادی و چه در کسانی که به قهوه عادت دارند، باعث افزایش قابلتوجه دفع ادرار شود. تحقیقات نشان میدهند قهوههایی که کافئین بیشتری دارند، معمولاً در دو تا سه ساعت اول پس از مصرف، اثر ادرارآوری بیشتری نسبت به قهوههای ملایمتر دارند.
قهوه چقدر آب دارد؟
قهوه، در اصل، بیشتر از هر چیزی آب است. میزان آب موجود در آن البته میتواند بسته به نوع دانه، روش رست قهوه (روشن یا تیره)، نحوه دم آوری قهوه و نسبت قهوه به آب، کمی فرق داشته باشد. مثلاً اسپرسو از آب کمتری نسبت به قهوه دمی برخوردار است. یا رُست روشن معمولاً کافئین بیشتری نسبت به رُست تیره دارد.
اما با این حال، در یک فنجان معمولی قهوه شش اونسی (حدود ۱۷۷ میلیلیتر)، تقریباً ۹۸ درصد حجم آن را آب تشکیل میدهد. یعنی چیزی در حدود ۱۷۳ میلیلیتر فقط آب است. به همین دلیل، قهوه میتواند بخشی از نیاز روزانه بدن به مایعات را تأمین کند. ولی در عین حال، هنوز هم آب ساده بهترین گزینه برای تأمین و حفظ آب بدن محسوب میشود.
چرا قهوه باعث خشکی دهان میشود؟
برخلاف تصوری که خیلیها دارند، خشکی دهان بعد از نوشیدن قهوه لزوماً نشانهی کمآبی نیست. دلیل اصلی این حس، ترکیباتی به نام »تانن» است که هم در قهوه طعم تلخ ایجاد میکنند و هم به گیرندههای بزاق میچسبند.
تاننها با پروتئینهای موجود در بزاق دهان ترکیب میشوند و باعث میشوند بزاق غلیظتر و چسبندهتر شود. نتیجهاش این است که دهان دیگر آن طراوت و روانی معمول را ندارد و احساس خشکی به وجود میآید.
چطور میشود اثر ادرارآور قهوه را کاهش داد؟
اگر بهطور مرتب قهوه مینوشید و مصرف روزانه کافئینتان کمتر از ۴۰۰ میلیگرم است، احتمال اینکه قهوه باعث کمآبی بدنتان شود، بسیار پایین است. اما با این حال، اگر مصرفتان بالا است و نگران از دست دادن آب بدن هستید، چند راهکار ساده میتواند کمک کند تا بدون دردسر از نوشیدن قهوه لذت ببرید:
قهوه ملایمتر انتخاب کنید
کافئین قهوه، همان مادهای است که باعث افزایش ادرار میشود. پس خرید قهوه بدون کافئین عربیکا (قهوه دی کف) انتخاب هوشمندانهتری است. همچنین اگر قهوه را خودتان درست میکنید، میتوانید مقدار پودر قهوه را کمتر بریزید.
در طول روز به اندازه آب بنوشید
برای اینکه بدنتان تعادل مایعات را حفظ کند، نوشیدن آب کافی ضروری است. نوشیدنیهایی مثل شیر، چای یا آبمیوه هم مؤثر هستند، ولی هیچچیزی جای آب را نمیگیرد.
مقدار مصرف را بشناسید و کنترل کنید
اگر متوجه شدید بعد از نوشیدن قهوه، بیشتر از حد معمول به دستشویی میروید یا بدنتان خشک میشود، احتمالاً کافئین برای شما زیاد بوده است. در این صورت یا باید مقدار قهوهتان را کم کنید یا سراغ نوع ملایمتر بروید.
نوع قهوه مهم است
همهی قهوهها یکسان نیستند. مثلاً رُست روشن معمولاً کافئین بیشتری دارد تا رُست تیره. شناخت نوع قهوهای که مصرف میکنید میتواند به شما در مدیریت بهتر مصرف کافئین کمک کند.
مصرف را در طول روز پخش کنید
اگر چند فنجان قهوهی پرکافئین را پشت سر هم بنوشید، طبیعی است که بدنتان واکنش بیشتری نشان دهد. بهتر است نوشیدن قهوه در طول روز تقسیم شود تا فشار زیادی به سیستم دفع بدن وارد نشود.
چای در مقایسه با قهوه، چقدر به تأمین آب بدن کمک میکند؟
در مقایسه با قهوه، چای معمولاً گزینهی کمکافئینتری است و از همین رو، برای حفظ تعادل مایعات بدن، انتخاب بهتری به حساب میآید. البته میزان دقیق کافئین در چای به نوع آن، روش دمآوری و مدتزمانی که چای در آب داغ قرار میگیرد بستگی دارد.
برای مقایسه، میزان کافئین موجود در یک فنجان استاندارد ۸ اونسی (حدود ۲۴۰ میلیلیتر) از هر نوشیدنی بهطور تقریبی به این صورت است:
| نوشیدنی | میزان کافئین |
| قهوه | ۹۵ میلیگرم |
| چای سیاه | ۴۸ میلیگرم |
| چای اولانگ | ۳۸ میلیگرم |
| چای سبز | ۲۹ میلیگرم |
| دمنوشهای گیاهی | بدون کافئین |
چای، بهویژه انواعی که کافئین کمتری دارند مثل چای سبز یا دمنوشهای گیاهی، میتواند نقش مؤثری در تأمین آب مورد نیاز بدن داشته باشد. حتی اگر چای معمولی مینوشید، میتوانید با کوتاهتر کردن زمان دمکشیدن، مقدار کافئین آن را کاهش دهید.
از کجا بفهمیم بدنمان دچار کمآبی شده؟
کمآبی وقتی رخ میدهد که بدن، مایعات بیشتری از دست میدهد تا چیزی که دریافت میکند. نشانههای این وضعیت معمولاً واضح هستند که از جمله آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- احساس تشنگی
- ادرار با رنگ تیره
- کاهش دفعات ادرار
- خشکی دهان و لبها
- سردرد
- احساس خستگی
- سرگیجه یا سبکی سر
چه چیزهایی باعث کمآبی بدن میشوند؟
قهوه به تنهایی باعث کمآبی نمیشود، اما شرایطی وجود دارد که میتوانند سرعت از دست دادن آب بدن را بیشتر از دریافت آن کنند. مهمترین عوامل عبارتاند از:
- تعریق زیاد، بهویژه هنگام فعالیت بدنی یا در هوای گرم
- استفراغ یا اسهال
- نوشیدن ناکافی مایعات در طول روز
- ادرار مکرر، که گاهی به دلیل بیماری یا مصرف برخی داروها رخ میدهد
نکات مهم درباره قهوه و کمآبی
قهوه حاوی کافئین است. کافئین مادهای محرک است که کمی خاصیت ادرارآور دارد. شاید بعد از نوشیدن قهوه، دفعات بیشتری به دستشویی بروید، اما این به معنای از دست دادن بیش از حد آب بدن نیست. در واقع، میزان مایعی که همراه قهوه وارد بدن میشود، از مایعی که از راه ادرار دفع میشود بیشتر است.
برای بیشتر افراد، نوشیدن قهوه در حد معمول یعنی تا سه یا چهار فنجان در روز، هیچ خطری از نظر کمآبی ایجاد نمیکند. اما اگر مصرفتان بیشتر از این مقدار است، ممکن است بدنتان کمی دچار کمآبی شود.
راهحل ساده است: در طول روز به اندازه کافی آب بنوشید. این کار هم اثرات کافئین را متعادل میکند، هم کمک میکند بدون نگرانی از نوشیدن قهوه لذت ببرید.
اگر نسبت به کافئین حساس هستید یا بدنتان سریعتر واکنش نشان میدهد، بهتر است سراغ قهوه بدون کافئین یا چایهایی با کافئین کمتر بروید. این انتخابها هم کمآب نمیکنند و هم طعم مطلوبی دارند.
دیدگاهتان را بنویسید
نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.